Wpatrywanie się w pozornie pusty punkt na ścianie to zjawisko wynikające z niezwykle czułych kocich zmysłów, które wielokrotnie przewyższają ludzkie możliwości percepcyjne. Kiedy człowiek widzi jednolitą, nieruchomą płaszczyznę, drapieżnik rejestruje mikroskopijne bodźce ze środowiska. Wzrok kota jest wybitnie wyczulony na najmniejszy ruch w warunkach słabego oświetlenia, co pozwala mu dostrzec pyłki kurzu w promieniach światła, mikroskopijne pająki czy subtelne cienie rzucane przez obiekty za oknem.
Kluczową rolę w tym zachowaniu odgrywa również słuch, a nie wzrok. Koty posiadają zdolność odbierania ultradźwięków o częstotliwości dochodzącej do sześćdziesięciu pięciu kiloherców oraz potrafią niezależnie obracać małżowinami usznymi. Wpatrując się nieruchomo w ścianę, kot często precyzyjnie lokalizuje źródło dźwięku dochodzącego z wnętrza konstrukcji budynku. Może to być cichy szelest rur hydraulicznych, wibracja przewodów elektrycznych, ruch owadów w szczelinach tynku lub gryzonie przemieszczające się w pionach wentylacyjnych.
Zwierzęta te dysponują także zdolnością widzenia w spektrum światła bliskiego ultrafioletowi, które dla ludzkiego oka pozostaje całkowicie niewidoczne. Niektóre materiały budowlane, barwniki zawarte w farbach ściennych lub zacieki chemiczne odbijają promieniowanie UV w sposób, który dla kota tworzy wyraźną, intrygującą plamę świetlną. Wzrokowe zamarcie bywa zatem prostą reakcją badawczą na zjawisko optyczne.
Nieruchome wpatrywanie się w przestrzeń może mieć podłoże zdrowotne, zwłaszcza jeśli towarzyszy mu otępienie, brak reakcji na bodźce zewnętrzne lub dociskanie głowy do ściany. U starszych osobników taki stan bywa objawem zespołu zaburzeń poznawczych, czyli demencji starczej wywołującej dezorientację. U kotów w różnym wieku może to być również manifestacja ogniskowych napadów padaczkowych bądź nadciśnienia tętniczego, co wymaga natychmiastowej konsultacji u lekarza weterynarii.
